سیم و کابل

سیم و کابل یکی از ملزومات اصلی برق‌کشی در ساختمان به حساب می‌آید. در حقیقت داشتن کلید و پریزی که سیم و کابل به آن متصل نشده باشد، هیچ فایده ای ندارد. استفاده از سیم و کابل غیر استاندارد ممکن است باعث حریق و آتش سوزی شود. بنابراین انتخاب سیم و کابل مناسب یکی از مهم ترین مسائل برای جلوگیری از حریق و خطرات احتمالی است.

 

سیم و کابل از چه چیزی تشکیل شده است؟

به طور کلی سیم و کابل ‌ها از دو قسمت‌هادی و عایق تشکیل شده اند. بخش‌هادی یا رسانا، همان رشته‌های مسی هستند. این رشته‌ها انعطاف پذیرند و از آلومینیوم و آلیاژهای مخصوصی ساخته می‌شود. بخش‌هادی سیم و کابل ‌ها به دو صورت تک رشته ای و چند رشته ای تولید می‌شوند. قسمت عایق سیم و کابل هم در واقع غلافی است که روی سیم و کابل را می‌پوشاند. عایق سیم و کابل معمولاً از جنس پلاستیک پی وی سی است. عایق‌های دیگر سیم و کابل ممکن است از جنس کاغذ یا ترکیبات شیمیایی دیگر باشد که البته کاربردهای خاص خود را دارند و به کار سیم‌کشی ساختمان نمی ایند.

 

انواع سیم و کابل

سیم و کابل از هر قطر یا جنسی که باشند، در چند نوع خلاصه می‌شوند. سیم مفتولی، سیم نیمه افشان، کابل افشان.

 

سیم و کابل مفتولی، نیمه افشان و افشان

سیم و کابل ‌های مفتولی از مس نرم ساخته می‌شوند و بیشتر در تابلوهای برق و تاسیساتی استفاده می‌شوند. ولتاژ اسمی سیم مفتولی 750 تا 450 ولت است. سیم و کابل نیمه افشان کاربرد و ولتاژی شبیه سیم مفتولی دارد. با این تفاوت که انعطاف بیشتری نسبت به آن دارد. سیم کشی ساختمان‌ها معمولاً از این سیم و کابل استفاده می‌کنند. کابل افشان انعطاف بهتری دارند و در نقاط خشک و نمناک مصرف دارند. اگر نیاز به انعطاف پذیری بیشتر و خواص مکانیکی متوسط باشد از سیم و کابل افشان استفاده می‌کنند.

 

کابل زمینی و هوایی

سیم و کابل زمینی برای کابل کشی در زیر زمین، در اب و کانال‌ها و محل‌هایی که امکان ضربه مکانیکی نباشد با ولتاژ اسمی 600 تا 1000 ولت و سیم و کابل ‌های هوایی با ولتاژ اسمی 1 تا 36 کیلو ولت استفاده می‌شوند.

 

تفاوت سیم و کابل

سیم و کابل با وجد ساختار یکسانی که دارند، تفاوت‌های زیادی در کارکرد، نوع استفاده و مکان‌های مورد استفاده دارند. استفاده ای که از سیم و کابل در صنعت می‌شود، از مکان‌های در دسترس مانند دیوار خانه‌ها، تابلوهای برق و دستگاه‌های الکترونیکی تا مکان‌هایی که به راحتی قابل دسترس نیستند و ‌ سیم و کابل در آنها باید کارآیی لازم را داشته باشند. مکان‌هایی مانند پایه ساختمان، لوله‌های متصل کننده در مجتمع‌های عظیم مانند فرودگاه‌ها، ترمینال‌ها و استادیوم‌های ورزشی. در تمام این اماکن از دو نوع مختلف سیم و کابل استفاده می‌شوند.

 

تفاوت در ساختار سیم و کابل

درست است که در نگاه اول، ساختار اصلی سیم و کابل یکسان به نظر می‌رسند. اما در همین ساختار به ظاهر مشابه، سیم و کابل تفاوت‌های چشمگیری در درصد مس، لایه‌های عایق مس و انعطاف پذیری دارند.

 

تفاوت درصد مس سیم و کابل‌

در نگاه اول، وظیفه سیم و کابل‌، انتقال برق در ولتاژهای متفاوت است. در ولتاژهای پایین، با توجه به این که عمده وظیفه شامل انتقال برق می‌باشد، لازم نیست که درصد را پایین بیاوریم. زیرا مس یکی از بهترین‌هادی‌های الکتریسیته در جهان است و ترکیب مس با هیچ آلیاژ یا فلز دیگری، چنین کارکردی نخواهد داشت. در نتیجه درصد مس در سیم و کابل 99 درصد است.

 

سیم و کابل ‌ها، به خاطر حجم بالاتر انتقال الکتریسیته ای که دارند، با یک خطر عمده مواجهند: خطر ذوب شدن! این خطر ذوب شدن در ولتاژهای میانه هم می‌تواند اثر گذار باشد. بنابراین برای کاهش احتمال ذوب شدن مس درون سیم و کابل درصدی از آلومینوم نیز به ساختار بخش‌ هادی سیم و کابل اضافه می‌شود. آلومینیوم‌هادی خیلی قدرتمندی نیست، اما به دلیل این که نقطه ذوب بالایی دارد، در مناطق گرم و ولتاژهای بالا، به راحتی جلوی ذوب شدن سیم و کابل را می‌گیرند.

 

ضخامت سیم و کابل‌

نکته ای که کاملاً در مورد سیم و کابل‌ مشخص است،  تفاوت ضخامت آن‌هاست. اما نکته جالب در مورد ساختار سیم و کابل این است که کابل‌ها نیز از ترکیب چند سیم با یکدیگر تولید می‌شوند. در حقیقت با نبود سیم، کابلی هم وجود نخواهد داشت. کابل از ترکیب دو سیم و کابل فاز و نول تشکیل می‌شود. بعضی از کابل‌ها، دارای یک سیم ارت نیز هستند که صرفاً وظیفه خارج کردن الکتریسیته ساکن و جلوگیری از اتصالی کردن سیم و کابل ‌ها با یکدیگر را دارد.

 

سیم‌ها نیز دارای ضخامت‌های متفاوتی هستند. سیم‌های تک رشته ای یا مفتولی، ضخامت کمتری دارند، اما به علت این که در سیم‌های مفتولی عایقی ضخیمی وجود ندارد، در کارهایی که تغییرات آب و هوایی و جوی در روی این سیم‌ها تاثیرگذار باشد، از سیم تک رشته ای استفاده نمی شود.

 

انعطاف سیم و کابل

به نظر می‌رسد که در بین سیم و کابل سیم‌ها دارای انعطاف بیشتری هستند. این فرضیه تا زمانی درست است که نمی دانیم کابل‌ها، ترکیب چند سیم با یکدیگر هستند. چیزی که سیم و کابل ها را زمخت و غیر قابل انعطاف نشان می‌دهد، قطر و ضخامت آن‌ها است.

 

در خانواده سیم‌ ها، سیم و کابل ‌های چند رشته ای هر چه قدر هم  که ضخیم باشند، از سیم‌های مفتولی انعطاف بیشتری دارند و در مواردی که نیاز به لحیم کاری است، از سیم و کابل ‌های چند رشته ای استفاده می‌شود. مانند مدارهای الکتریکی و کابل‌های برق. سیم و کابل ‌های تک رشته ای ضخامت بیشتری از رشته‌های سیم چند رشته ای دارند و به همین دلیل ساده، انعطاف پذیرتر هستند.

 

این موضوع در مورد سیم و کابل ها هم صادق است. هر چه قدر هم که کابل ضخیم تر باشد، اگر عایق کابل محکم و غیر قابل انعطاف نباشد، کابل نیز انعطاف پذیر خواهد بود. سیم و کابل ‌هایی که قرار است در زیر زمین و مکان‌هایی مانند لوله‌های شهری و ... استفاده شوند، دلیلی برای زمختی و سفتی ندارند. اما سیم و کابل ‌هایی که روی تیرهای چراغ برق قرار می‌گیرند، باید به قدری محکم باشند که خستگی ناشی از تحمل وزنشان، کمتر آنها را آسیب پذیر نماید.